Người ta sát sanh, mình biết đó là bất thiện. Nhưng khi mình vui trên nỗi đau của người khác, mình lại cho rằng đó là chuyện bình thường, bởi vì người ấy từng làm mình khổ.
Có cô Phật tử gọi điện nói chuyện với tôi một hồi, rồi cô kể:
“Sư ơi, con có con nhỏ bạn, nó tu cũng lâu rồi. Tâm từ lớn lắm. Nó không bao giờ sát sanh, ăn chay, và thường xuyên phóng sanh lắm. Thấy con vật nào bị người ta giết là nó xót xa, có khi còn khóc nữa. Nhưng hôm nay, nó nghe tin một người mà nó rất ghét bị bể nợ, gia đình tan nát, vậy mà nó vui lắm sư. Nó còn nói đáng đời, ở ác thì gặp ác. Con thấy kỳ quá. Như vậy là sao sư?”
Tôi nghe xong mới hỏi cô:
“Vậy theo cô, người bạn đó có lòng từ không?”
Cô nói:
“Dạ có chứ sư, nó thương động vật lắm!”
Tôi nói:
“Vậy tại sao con cá bị người ta giết thì cô ấy đau lòng, còn một gia đình đang gặp hoạn nạn thì cô ấy lại vui?”
Cô nói:
“Dạ, chắc tại người đó làm khổ nó quá nên nó ghét.
Tôi mới nói:
“Đó! Vậy là cô ấy có lòng từ, nhưng lòng từ đó vẫn còn bị cái thương, cái ghét của mình chi phối.”
Thật ra, câu chuyện này không chỉ nói về một cô Phật tử. Tôi nghĩ, nếu chịu khó nhìn lại, có khi chính chúng ta cũng từng như vậy.
Chúng ta biết sát sanh là bất thiện, biết mạng sống nào cũng đáng quý. Thấy con chó bị đánh thì xót xa, thấy con cá giãy giụa thì không nỡ nhìn. Nhưng khi nghe người từng xúc phạm mình gặp tai họa, trong lòng lại có một chút vui.
Có người còn nói:
“Đó, thấy chưa! Nhân quả không chừa một ai!”
Tôi thấy có một điều rất đáng suy nghĩ.
Chúng ta thường rất sáng suốt khi nhìn thấy điều bất thiện của người khác, nhưng lại dễ dàng tha thứ cho điều bất thiện trong chính tâm mình.
Người ta sát sanh, mình biết đó là bất thiện. Nhưng khi mình vui trên nỗi đau của người khác, mình lại cho rằng đó là chuyện bình thường, bởi vì người ấy từng làm mình khổ.
Người có tư duy tích cực thì cuộc sống ngày càng tốt đẹp
Thậm chí, mình còn đem nhân quả ra để giải thích cho cái vui ấy.
Nhưng thử hỏi, mình có thật sự biết người đó đang trả quả của nghiệp gì không? Hay chỉ vì ghét họ nên hễ thấy họ gặp chuyện không may, mình liền kết luận đó là quả báo?
Hiểu nhân quả không có nghĩa là thấy ai gặp nạn cũng cho rằng họ đáng bị như vậy.
Và tin nhân quả cũng không có nghĩa là mình được quyền vui mừng trước bất hạnh của người khác.
Tôi nói với cô Phật tử:
“Cô biết không, có khi người ta phóng sanh một trăm con cá, nhưng lại âm thầm mong một người mình ghét gặp khổ. Cứu con cá là việc thiện, điều đó không sai. Nhưng cái tâm vui mừng khi người khác đau khổ vẫn là bất thiện. Việc thiện này không làm cho tâm bất thiện kia tự nhiên trở thành tốt được.”
Cô hỏi:
“Vậy người tu phải thương luôn cả người làm khổ mình hả sư?”
Tôi nói:
“Không dễ đâu cô. Có những người làm mình đau khổ nhiều năm, đâu phải nói thương là thương được liền. Nhưng chưa thương được thì ít nhất cũng đừng mong họ gặp nạn. Chưa tha thứ được thì cũng đừng lấy cái khổ của họ làm niềm vui cho mình.”
Tôi nghĩ, chỗ này mới thật sự cần tu.
Bởi thương một người đối xử tốt với mình thì không khó. Thương một con vật chưa từng làm mình tổn thương cũng không khó bằng việc giữ cho tâm không hả hê khi người mình ghét gặp bất hạnh.
Và người tu tập cũng phải tự nhắc mình điều ấy.
Là người tu, chúng ta có thể nói về tâm từ, về sự buông xả, về lòng bao dung. Nhưng nếu một ngày nào đó, nghe tin người từng nói xấu hay xúc phạm mình gặp chuyện không may mà trong lòng mình thấy vui, thì chính lúc ấy cần phải nhìn lại mình có tu như mình nói không?
Không thể vì khoác chiếc áo tu mà cho rằng cái bất thiện của mình đã hết.
Cũng không thể vì hiểu nhiều giáo pháp mà nghĩ rằng mọi suy nghĩ của mình đều đúng.
Có khi cái bất thiện không còn biểu hiện bằng lời chửi mắng hay hành động trả thù. Nó chỉ âm thầm ngồi đó, và chờ một ngày người mình ghét bị báo ứng.
Và nguy hiểm nhất là mình không nhận ra nó, bởi mình đã đặt cho nó một cái tên rất đẹp: nhân quả.
Tu tập việc đầu tiên là không nên sát sanh, và còn phải học cách không nuôi dưỡng tâm ác ý đối với bất kỳ ai.
Một người không nỡ giết con kiến là điều đáng quý. Nhưng nếu người ấy cũng không nỡ vui mừng khi một con người đang đau khổ, thì lòng từ ấy đã rộng lớn hơn.
Bởi con kiến không biết nói xấu mình, con cá không biết xúc phạm mình, con chim không biết làm mình mất mặt.
Còn con người thì có.
Và chính những người từng làm mình tổn thương mới cho mình thấy lòng từ của mình đang rộng đến đâu.
Đừng vội nghĩ mình có lòng từ chỉ vì mình không nỡ làm đau một con vật. Hãy thử nhìn lại xem, khi người mình ghét gặp đau khổ, trong lòng mình đang thương xót hay đang mỉm cười.
Đôi khi, câu trả lời ấy cho biết rất nhiều về sự tu tập của chính mình.
