Cung kính người Phật tử già với ngôi chùa cổ, mấy mươi năm gắn bó cuộc đời với những thời kinh bên Phật, với niềm tin sâu vững.
Những bước chân chưa từng vắng
Mỗi bận về quê, tôi lại ghé thăm chốn Tổ. Cổ tự mấy lần thay áo mới, vết tích xưa nay đã không còn. Người đến rồi đi vội vã, quanh quẩn chẳng thấy ai thân quen. Duy nhất có cô Phật tử lão thành, sáng trì Pháp Hoa, chiều tối tụng Kim Cương, mỗi ngày hai thời kinh. Đoạn đường từ nhà đến chùa, hơn 30 năm chưa từng vắng bóng cô.
Nhớ những ngày tu Tám giới của hơn 20 năm trước… Mỗi Phật tử về chùa tham dự, trong chiếc giỏ bàng, ngoài chiếc áo tràng bạc màu, còn có mớ rau mới mót sau vườn nhà chiều qua, vài miếng đậu hũ, bánh trái mới mua dọc đường. Ngày tu trọn vẹn được góp gom từ những bàn tay chai sần, tần tảo.
Thế hệ đó giờ chỉ còn cô Phật tử già. Mái đầu bạc trắng nhưng cô vẫn đều đặn ngày hai buổi về chùa, ngồi yên bên Phật và đọc lại những lời kinh đã nằm lòng sau mấy mươi năm tụng niệm.
Sáng nay, ly trà hơi nhạt. Thấy người ta rủ nhau đi chùa online, chùa chật người mà trống rỗng thênh thang. Những Phật tử qua icon, avatar vô hồn, lạnh lẽo; tưởng tùy thời, tùy biến nhưng vô tình làm nguội lạnh sự tinh tấn ban đầu của người tìm về chân lý.
Có thể quỹ thời gian mỗi ngày quá ngắn, đoạn đường về chùa quá xa làm chần chừ bước chân về ngôi chùa thật, với tăng thân thật… Nhưng đoạn đường đó có sá gì với dòng luân hồi thăm thẳm, khổ nhọc này có là gì với sinh tử lao lung?
Đoạn đường dài đã khiến bước chân ngần ngại thì nói gì đến hành trình qua bờ sinh tử? Đừng nói giải thoát xa xôi, đừng thỉnh nguyện phước lành to lớn khi lòng mình không đủ lửa để nhen nhóm một niềm tin chân thật, với ngôi chùa thật và những con người thật, với nụ cười và bàn tay có hơi ấm.
Cung kính người Phật tử già với ngôi chùa cổ, mấy mươi năm gắn bó cuộc đời với những thời kinh bên Phật, với niềm tin sâu vững. Niềm tin đó đã tiếp thêm sức cho bước chân xế chiều vững chãi, thong dong.
Thích Chơn Khánh
Ngẫm từ những dòng của thầy Thích Chơn Khánh:
Điều khiến tôi dừng lại lâu nhất trong bài viết không phải hình ảnh ngôi chùa online, mà là chiếc giỏ bàng của những người Phật tử năm cũ. Trong đó có áo tràng bạc màu, rau vườn, đậu hũ, chút bánh trái. Những thứ đơn sơ ấy được mang đến bằng đôi tay tần tảo, bằng một ngày thu xếp việc nhà để dành cho sự tu học.
Một ngày ở chùa bắt đầu từ trước lúc bước qua cổng. Nó bắt đầu khi người ta lựa mớ rau, xếp chiếc áo, dặn dò con cháu, rồi lên đường. Sự thực hành đã có mặt trong từng việc nhỏ: biết nghĩ đến bữa ăn chung, biết dành thời gian cho điều mình tin là quý, biết vượt qua một chút ngại ngần của bản thân.
Bởi vậy, nỗi băn khoăn của thầy Chơn Khánh đáng được lắng nghe. Khi mọi thứ trở nên thuận tiện, ta dễ quên rằng sự chuyển hóa vẫn cần công phu. Có thể mở một thời kinh chỉ bằng cú chạm, nhưng để ngồi nghe trọn vẹn, nhận diện một cơn giận hay thành thật với một lỗi lầm, ta vẫn phải tự mình cố gắng.
Dẫu vậy, phía sau một avatar có thể là một người đang nằm bệnh, một cụ già không còn đi lại được, một người sống xa chùa hoặc một công nhân vừa hết ca. Màn hình không cho thấy hết hoàn cảnh của họ. Có người nghe kinh qua điện thoại với lòng thành kính và sự chuyên chú mà người đứng bên cạnh cũng chưa chắc nhận ra.
Vì thế, lời nhắc về sự tinh tấn cần đi cùng lòng cảm thông. Với người còn đủ điều kiện, hãy thu xếp về chùa, gặp thầy, gặp bạn đạo, cùng làm một việc chung. Với người chưa thể đến, một thời kinh trực tuyến vẫn có thể nối họ với tăng thân, giúp duy trì nếp thực hành giữa những giới hạn của đời sống.
Nhưng dù ở đâu, cũng cần tự hỏi: sau thời kinh ấy, mình có sống khác đi chút nào không? Có biết nói lời nhẹ hơn với người thân, bớt một hành động gây tổn thương, dành được chút thời gian giúp người? Câu trả lời nằm trong ngày sống tiếp theo, khi màn hình đã tắt hoặc khi ta đã rời sân chùa.
Người Phật tử già trong bài viết khiến tôi kính trọng bởi sự bền bỉ. Mấy mươi năm, cô vẫn trở về. Có lẽ cũng từng có những buổi mỏi mệt, những ngày mưa, những chuyện nhà níu chân. Con đường quen thuộc ấy được đi qua bằng một niềm tin có mặt trong hành động, ngày này sang ngày khác.
Giữ được tinh thần đó, chúng ta sẽ biết sử dụng sự thuận tiện mà không buông lơi công phu. Một ngôi chùa cần người chăm sóc, một tăng thân cần người góp sức, một niềm tin cần được nuôi dưỡng. Hơi ấm mà thầy Chơn Khánh nhắc đến cũng được gìn giữ từ những điều cụ thể như vậy: có mặt khi có thể, chuyên tâm khi thực hành và biết đưa tay về phía nhau.
