Có những đứa trẻ phản ứng vì muốn được tự quyết; có em đang chịu áp lực học tập, thiếu sự quan tâm hoặc chưa biết diễn đạt cảm xúc.
Hỏi: Con tôi chưa ngoan, thường không nghe lời, khiến gia đình phiền lòng. Tôi thành tâm lễ Phật, cầu nguyện cho con thay đổi, biết sống tốt hơn. Việc cầu Phật gia hộ có giúp ích gì không, hay cha mẹ phải làm gì khác?
(Hoa, Quảng Ngãi)
Đáp: Khi lo lắng cho con, tìm về nương tựa Tam bảo, lễ Phật và cầu nguyện là một nhu cầu tinh thần có thể hiểu được. Lời nguyện chân thành có thể nâng đỡ cha mẹ, giúp lòng bớt hoang mang và nhắc mình nuôi dưỡng tình thương. Tuy nhiên, theo tinh thần nhân quả, sự thay đổi của con cần những điều kiện cụ thể từ bản thân con, gia đình và môi trường sống.
Cha mẹ có thể cầu nguyện, nhưng đừng đặt toàn bộ việc giáo dục con vào lời cầu. Sau thời lễ Phật, điều cần tiếp tục là lắng nghe, tìm hiểu và điều chỉnh cách đồng hành với con. Sự bình tĩnh có được từ tu tập chỉ thực sự giúp ích cho gia đình khi đi vào lời nói, hành động hằng ngày.
Trước hết, nên nhìn kỹ hai chữ “chưa ngoan”. Con đang nói dối, làm tổn thương người khác, thiếu trách nhiệm, hay chỉ có suy nghĩ và lựa chọn khác mong muốn của cha mẹ? Phân biệt điều này rất cần thiết, bởi không phải mọi sự bất đồng đều là biểu hiện của hư hỏng.
Có những đứa trẻ phản ứng vì muốn được tự quyết; có em đang chịu áp lực học tập, thiếu sự quan tâm hoặc chưa biết diễn đạt cảm xúc. Nếu chỉ nhìn hành vi rồi kết luận “con hư”, cha mẹ có thể bỏ qua điều con đang cần được giúp đỡ.
Vì vậy, thay vì chỉ hỏi: “Tại sao con không nghe lời?”, hãy thử hỏi: “Điều gì đang khiến con khó chịu?”, “Cha mẹ có thể hiểu con hơn ở đâu?”. Chọn lúc cả hai bên bình tĩnh để trò chuyện, nghe hết câu, tránh nhắc lại mọi lỗi cũ. Hiểu nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ chọn cách ứng xử phù hợp.
Lắng nghe vẫn cần đi cùng giới hạn rõ ràng. Gia đình nên có những nguyên tắc phù hợp với tuổi của con về học tập, sinh hoạt, sử dụng thiết bị và cách đối xử với mọi người. Khi con vi phạm, cha mẹ cần giải thích, áp dụng hệ quả hợp lý và nhất quán; tránh đánh đập, nhục mạ hoặc dọa rằng Phật sẽ trừng phạt.
Cha mẹ cũng cần nhìn lại tấm gương của mình. Muốn con nói thật, người lớn phải giữ sự chân thật. Muốn con biết kiềm chế, cha mẹ cần tập dừng khi nóng giận. Một lời nhận lỗi của cha mẹ đôi khi mở được cánh cửa đối thoại mà nhiều lời răn dạy chưa mở nổi.
Trong việc này, lễ Phật có thể trở thành một cơ hội quay về soi xét chính mình. Ta cầu cho con có duyên lành, đồng thời phát nguyện bớt áp đặt, biết lắng nghe và kiên nhẫn hơn. Ta mong con sửa một thói quen chưa tốt, cũng sẵn lòng sửa cách nói khiến con bị tổn thương.
Có thể cầu nguyện giản dị: “Xin cho con đủ bình tĩnh và sáng suốt để hiểu con mình. Xin cho gia đình biết nói lời thương yêu, biết cùng nhau sửa đổi; cho con gặp thầy lành, bạn tốt, biết nhận ra và chịu trách nhiệm về việc mình làm”.
Nếu muốn đưa con đến chùa, cha mẹ nên giải thích, khơi gợi sự tự nguyện và chọn sinh hoạt phù hợp với độ tuổi. Đừng biến việc lễ Phật, tụng kinh thành hình phạt. Một trải nghiệm được tôn trọng, được gặp người hiền và làm việc thiện có thể giúp con mở lòng hơn.
Cầu Phật gia hộ vì thế vẫn có ý nghĩa, khi lời cầu nâng đỡ tâm lành và thúc đẩy hành động đúng. Cha mẹ chăm sóc những nhân duyên mình có thể chăm sóc, ghi nhận từng tiến bộ nhỏ của con và kiên trì đồng hành. Tình thương có hiểu biết ấy chính là điều con cần được nhận mỗi ngày.
____________
* Thắc mắc cần giải đáp, bạn đọc hoan hỉ gửi về: info@phatgiao.org.vn
