Muốn có Tuệ tư, chúng ta phải có nền tảng Tuệ văn, nghĩa là nhờ học rồi mới hiểu được vấn đề. Trên nền tảng đó, chúng ta mới có thể tư duy sâu sắc, nhờ vậy Tuệ tư mới có chiều sâu.

Không học Phật Pháp, không có Văn Tuệ mà muốn tu tập thì giống như một người mù đi đường mà không có gậy. Đã khó khăn lại càng khó khăn hơn.

Công năng của Tuệ văn là giúp chúng ta có kiến thức, có sự hiểu biết về Phật Pháp; Nhờ học Pháp càng sâu, càng rộng, chúng ta có thể tháo gỡ rất nhiều nghi vấn, dù có những điều mình chưa thể hiểu hoàn toàn.

Có một bài Kinh nói có bốn điều phàm phu không thể hiểu hết, đó là Phật giới, thiền giới, thế giới và quả dị thục của nghiệp. Đặc biệt, chúng ta không thể hiểu hết nghiệp và quả của nghiệp của một chúng sinh cho đến khi nghiệp ấy chín muồi.

Nói về nghiệp, chúng ta chỉ có thể hiểu ở mức căn bản. Nhưng nhờ học Phật Pháp, chúng ta có thể nhìn sự việc đúng hơn và giảm bớt những nghi ngờ không cần thiết.

Những điều kiện để có tuệ văn

Vì vậy, Pháp học cho chúng ta có Văn Tuệ và giúp cắt giảm rất nhiều tâm nghi ngờ.

Do không hiểu Phật Pháp, có những điều đáng tin chúng ta lại bác bỏ, còn những điều không đáng tin thì lại tin tưởng. Có khi bỏ ra rất nhiều công sức nhưng kết quả lại không tương xứng.

Ngay cả việc cúng dường, bố thí cũng cần có Trí tuệ. Nếu bố thí với tâm có trí tuệ thì phước ấy có thể hỗ trợ cho trí tuệ về sau. Nếu làm mà thiếu trí tuệ, vẫn có phước nhưng kết quả có thể nghiêng về những phương diện khác.

Khi biết tu và nắm được Pháp tu, ngay cả việc đi, đứng, ngồi, nằm trong chánh niệm cũng có thể trở thành sự tu tập. Đi theo dõi bước chân, giữ tâm trên đề mục đều có giá trị.

Còn khi chưa biết tu thì nhiều khi mình đụng cái gì cũng tạo thêm phiền não.

Đối với người tu, có thời gian là họ tập trung vào hơi thở, vào đề mục để phát triển sự an định và trí tuệ. Đó chính là niềm hạnh phúc của họ.

Tuệ văn giúp chúng ta có sự hiểu biết để không bác bỏ những điều đáng học hỏi; biết điều gì cần tìm hiểu, điều gì cần kiểm chứng và điều gì cần thực hành. Khi có Tuệ văn, chúng ta có thể đoạn giảm rất nhiều tâm nghi.

Vậy nên, khi có học, chúng ta sẽ từng bước đoạn trừ những điều nghi.

Vì vậy, quý vị hãy cố gắng học được bao nhiêu thì học. Nhưng riêng đối với việc tu tập và Pháp học, ít nhất chúng ta phải có cho mình một nền tảng Phật Pháp căn bản.

Trích bài giảng: "Văn Tư Tu" - Giáo lý cơ bản khóa 4, quyển 1.