Theo bác sĩ Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, bác sĩ N.N.B.V., người trực tiếp liên quan đến sự việc, đang được yêu cầu giải trình để bệnh viện xem xét, làm rõ phản ánh. Nếu phản ánh đúng, bệnh viện sẽ có hình thức xử lý đích đáng.

Sự việc bắt đầu từ một bệnh nhân nữ ở Cà Mau bị viêm túi mật gây đau. Sau khi khám tại bệnh viện tỉnh, bà được chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy. Bác sĩ N.N.B.V. thăm khám và xếp lịch mổ nội soi sau một tuần. Khi bệnh nhân xin mổ sớm, bác sĩ trả lời bệnh chưa có chỉ định mổ cấp cứu nên phải chờ theo lịch hẹn.

Theo phản ánh của bệnh nhân, sau khi bà năn nỉ, bác sĩ gợi ý chuẩn bị ba phong bì, mỗi phong bì một triệu đồng, để gửi các đồng nghiệp, với lý do giúp bà được mổ cấp cứu. Sự việc được đưa ra công luận khi bệnh nhân nhờ báo chí can thiệp, phản ánh việc phải “lót tay” mới được mổ sớm.

Trong đời sống, những câu chuyện tiêu cực đã và đang xảy ra ở nhiều ngành nghề. Với lĩnh vực y tế, đặc biệt là khám, chữa bệnh, những sai phạm khi được phát hiện có thể gây tổn hại niềm tin của xã hội. Tuy nhiên, cần nhìn nhận sự việc trực diện, khách quan, dựa trên căn cứ rõ ràng, tránh chạy theo phản ứng đám đông hoặc đánh đồng một cá nhân với tất cả những người hành nghề y.

“Con sâu làm rầu nồi canh”. Xét về y đức, việc yêu cầu được “lót tay” mới khám, chữa bệnh là điều không thể chấp nhận. Ở phương diện pháp luật, tiền đưa riêng cho bác sĩ hoặc nhân viên y tế với điều kiện “đưa tiền thì tôi mới khám, mổ”, “đưa thêm thì tôi làm tốt hơn, nhanh hơn” không phải khoản phí khám, chữa bệnh hợp pháp. Luật Khám bệnh, chữa bệnh quy định người hành nghề chỉ được yêu cầu người bệnh thanh toán các chi phí đã được niêm yết công khai; đồng thời nghiêm cấm đưa, nhận, môi giới hối lộ trong khám, chữa bệnh.

Nếu bác sĩ lợi dụng vị trí công việc để yêu cầu hoặc nhận tiền nhằm giải quyết việc khám, điều trị, phẫu thuật, hành vi ấy có thể bị xem xét về nhận hối lộ hoặc vi phạm quy định phòng, chống tham nhũng, tùy tư cách, chức vụ và tình tiết cụ thể. Pháp luật về phòng, chống tham nhũng cũng nghiêm cấm việc nhận tiền hoặc lợi ích vật chất trái quy định từ cá nhân có liên quan đến công việc mình giải quyết.

Theo góc nhìn Phật giáo, hành vi đòi tiền rồi mới khám, chữa bệnh có thể được nhìn nhận ở nhiều tầng: từ lòng tham đến sự thiếu vắng tinh thần từ bi, khiến bổn phận đạo đức của người thầy thuốc bị xem nhẹ. Khi tiền bạc trở thành điều kiện để thực hiện trách nhiệm cứu chữa, lòng tham đã chi phối hành động. Trong Phật giáo, tham là một trong ba độc - tham, sân, si - thúc đẩy con người tạo nghiệp bất thiện.

Nghề y vốn gắn với việc giảm đau khổ và cứu người. Nếu vì lợi ích cá nhân mà từ chối hoặc cố tình trì hoãn việc chữa trị cần thiết, hành vi ấy đi ngược tinh thần từ bi, cứu khổ. Phật giáo không chỉ xem xét việc có nhận tiền hay không, mà còn xét động cơ và cách thức hành động. Thu phí khám, chữa bệnh hợp lý để duy trì hoạt động nghề nghiệp không đồng nghĩa với tham lam. Nhưng cố tình đặt lợi ích tiền bạc lên trên sự sống, sức khỏe của người bệnh là việc làm trái với đạo đức nghề nghiệp và đạo đức xã hội.

Người bác sĩ được trao trách nhiệm đặc biệt đối với sự sống và nỗi đau của người khác. Khi lòng tham làm lu mờ lương tâm nghề nghiệp, vấn đề không còn đơn thuần là nhận tiền, mà còn là sự suy giảm tâm từ và trách nhiệm. Tuy nhiên, từ góc nhìn Phật giáo, cũng không nên vội quy kết một người là “người xấu”. Có thể phê phán hành vi tham lam, đồng thời nhìn người thực hiện hành vi ấy bằng tâm từ bi, bởi tham, chấp trước và mê mờ cũng khiến họ tự tạo khổ cho mình và người khác.

Cần nhớ rằng tiền công chính đáng không đồng nghĩa với lòng tham. Nhưng khi đồng tiền được đặt cao hơn sinh mạng và nỗi khổ của người bệnh, lòng tham đã lấn át lòng từ, khiến người thầy thuốc xa rời y đức và tạo nghiệp bất thiện. Mỗi lần vì tiền mà làm trái lương tâm, họ lại củng cố thói quen coi lợi ích vật chất cao hơn đạo đức. Theo Phật giáo, thói quen ấy khiến tham ái và chấp thủ ngày càng gia tăng. Nếu vì không đưa tiền mà bệnh nhân bị bỏ mặc, chữa trị chậm trễ hoặc chịu hậu quả nghiêm trọng, hành vi còn gây tổn hại cho người khác. Việc nhìn nhận nghiệp bất thiện vì thế cần xét cả chủ ý, hành động và hậu quả gây ra.

Nhân nào quả nấy. Đừng vì lòng tham mà đánh mất y đức, vì lợi ích trước mắt mà đánh mất lương tâm và phẩm chất của mình. Hãy tỉnh thức để nhận biết lòng tham là một trong những nguyên nhân dẫn đến khổ đau. Khi để lòng tham sai khiến, con người có thể đánh đổi những giá trị thiêng liêng chỉ vì lợi ích vật chất nhất thời.

Tiền bạc có thể kiếm lại, danh lợi mất đi cũng có thể tìm lại, nhưng một khi làm trái lương tâm, con người khó giữ được sự bình an trong chính mình. Vì vậy, hãy biết đủ, biết dừng và biết giữ mình trước cám dỗ. Đừng để lòng tham che mờ lý trí, lấn át tình người. Bài học nhân quả nhắc mỗi người phải chịu trách nhiệm về những gì mình nghĩ, mình nói và mình làm.