Muốn quy y Tam bảo nhưng thấy mình còn nóng giận, hơn thua, nhiều ham muốn, một số người ngần ngại vì sợ chưa xứng đáng làm Phật tử. Sự tự nhìn lại ấy đáng quý. Tuy nhiên, nếu đợi tâm hoàn toàn thanh tịnh mới bắt đầu tu học, có thể chúng ta sẽ mãi đứng ngoài con đường giúp mình chuyển hóa.
“Tôi còn tham sân si nhiều quá, quy y rồi vẫn giận người khác thì có mang tội không?”. Đằng sau câu hỏi ấy thường là sự thành thật, cùng nỗi lo mình không thực hiện được lời nguyện trước Tam bảo.
Thực ra, cần hiểu quy y là trở về nương tựa Phật, Pháp, Tăng: nhận Đức Phật làm bậc thầy chỉ đường, giáo pháp làm con đường thực hành và Tăng đoàn làm nơi hướng dẫn, nâng đỡ việc tu học. Đó là bước xác lập phương hướng cho đời sống.
Người quy y không vì một nghi lễ mà lập tức hết tham lam, nóng giận hay mê lầm. Những tập khí đã được nuôi dưỡng lâu ngày cần thời gian nhận diện và chuyển hóa. Quy y thể hiện sự tự nguyện học theo điều thiện, cùng trách nhiệm thực hành điều mình đã hiểu.
Bởi vậy, còn phiền não không phải lý do khiến ta không được quy y. Điều cần tự hỏi là: mình có tin tưởng con đường này, có muốn học và sẵn lòng sửa những hành vi gây khổ cho mình, cho người khác hay không?
Nhận ra mình hay sân giận đã là một khởi đầu. Trước đây, ta có thể cho rằng mọi cơn giận đều do người khác gây ra. Nay biết nhìn lại phản ứng của chính mình, ta bắt đầu có cơ hội lựa chọn cách ứng xử.
Tuy nhiên, biết mình còn tham sân si cũng không nên trở thành lời biện hộ: “Tôi là người phàm nên giận dữ, làm sai là chuyện thường”. Sự thành thật cần đi cùng nỗ lực. Nếu cứ nhận lỗi rồi tiếp tục gây tổn thương, việc tu chưa đi vào đời sống.
Sau khi quy y, gặp chuyện trái ý, ta vẫn có thể nổi nóng. Nhưng hãy tập nhận ra sớm hơn, dừng lời nói nặng và chủ động xin lỗi khi cần. Tiến bộ đôi khi nằm ở việc cơn giận ngắn lại, hậu quả nhẹ đi.
Với lòng tham cũng vậy. Không nhất thiết phải từ bỏ mọi mong muốn chính đáng. Người tại gia vẫn làm việc, chăm lo gia đình và xây dựng cuộc sống. Điều cần xem xét là mình có vì ham muốn mà gian dối, chiếm đoạt hoặc làm tổn hại người khác không.
Giới pháp giúp người tu có những điểm tựa cụ thể để tự điều chỉnh. Các giới căn bản là những điều học cần thực hành, không phải danh hiệu để chứng tỏ mình hơn người. Khi hiểu rõ ý nghĩa, ta sẽ giữ giới bằng sự tự nguyện và tỉnh táo.
Nếu chưa rõ quy y khác thọ giới thế nào, hoặc băn khoăn về khả năng thực hành, nên trao đổi trực tiếp với vị thầy hướng dẫn. Hỏi kỹ trước khi phát nguyện thể hiện thái độ nghiêm túc, giúp mình tránh hiểu sai rồi lo sợ không cần thiết.
Cũng đừng lấy hình ảnh hoàn hảo của người khác để gây áp lực cho mình. Ta khó biết họ đã trải qua bao nhiêu vấp váp. Hãy nhìn vào thay đổi của chính mình: hôm nay có bớt một lời cay nghiệt, biết nhường nhịn và thành thật hơn hôm qua?
Trong Kinh Pháp cú, câu 183 nêu định hướng tránh điều ác, vun bồi điều thiện và thanh lọc tâm mình. Đó là công việc cần làm bền bỉ, từ những lựa chọn nhỏ mỗi ngày, chứ không hoàn tất ngay khi được trao một pháp danh.
Nếu đã tìm hiểu và tự nguyện hướng về Tam bảo, bạn có thể bắt đầu với chính con người còn nhiều thiếu sót của mình. Mang theo lòng khiêm cung, sự thành thật và quyết tâm sửa đổi, mỗi bước tu học sẽ có cơ hội giúp tâm sáng hơn, đời sống hiền hòa hơn.
