Chuyến thăm diễn ra trong thời gian Thư viện Huệ Quang khảo sát, số hóa tư liệu tại ngôi cổ tự. Chư tôn đức Ban Quản trị Tổ đình đón tiếp Hòa thượng, giới thiệu những tư liệu, hiện vật và dấu tích còn được lưu giữ.

Nguồn tư liệu gồm sách, văn bản Hán Nôm, hệ thống tượng pháp, long vị cùng các hiện vật gắn với lịch sử hình thành và phát triển của chùa. Kiến trúc cổ, không gian thờ tự và khu tháp mộ của chư vị Tổ sư qua nhiều đời cũng được giới thiệu trong dịp này.

Bên cạnh giá trị nghệ thuật và tín ngưỡng, hệ thống tượng pháp giúp nhận diện diện mạo ngôi chùa qua các thời kỳ. Các long vị ghi danh tiền nhân và khu tháp mộ lưu dấu những thế hệ kế thừa, góp phần làm rõ lịch sử truyền thừa của Tổ đình.

Qua phần giới thiệu của Ban Quản trị, các nguồn tư liệu được đặt trong mối liên hệ với nhau. Văn bản lưu dấu chữ nghĩa; tượng pháp và hiện vật phản ánh sinh hoạt Phật giáo; long vị, tháp mộ ghi nhận các thế hệ Tổ sư; kiến trúc và không gian chùa lưu giữ ký ức về một trung tâm tu học.

Hòa thượng Thích Lệ Trang nhấn mạnh giá trị và tầm quan trọng của việc sưu khảo, số hóa tư liệu tại Giác Lâm. Được xây dựng năm 1744, đây là một trong những ngôi cổ tự lâu đời của vùng đất Sài Gòn - Gia Định, gắn với quá trình hình thành và phát triển của Phật giáo miền Nam.

Từ khi Thiền sư Viên Quang về trụ trì vào thế kỷ XVIII, Giác Lâm từng bước trở thành trung tâm tu học, quy tụ Tăng chúng và người học Phật. Chùa từng tổ chức giảng dạy kinh pháp, đào tạo Tăng tài, có vai trò đáng kể trong đời sống Phật giáo Gia Định.

Những tư liệu còn lưu giữ vì vậy góp phần phản ánh lịch sử truyền thừa, sinh hoạt tu học và sự phát triển của Phật giáo Gia Định - Nam Bộ qua nhiều thế hệ. Việc nghiên cứu cần đối chiếu các nguồn văn bản với hiện vật, tượng pháp, kiến trúc, long vị và tháp mộ để có cái nhìn đầy đủ hơn về Tổ đình.

Hòa thượng cũng dành thời gian thăm hỏi, trao đổi với nhóm sưu khảo của Thư viện Huệ Quang, động viên những người đang trực tiếp khảo sát, ghi nhận và số hóa tư liệu.

Đợt làm việc tại Giác Lâm tiếp nối hoạt động sưu khảo của thư viện tại các ngôi cổ tự trong cả nước. Công việc gồm nhận diện, đối chiếu, ghi chép, biên mục và số hóa, từng bước xây dựng hồ sơ tư liệu có hệ thống phục vụ nghiên cứu, bảo tồn lâu dài.

Năm 2011, Thư viện Huệ Quang từng sưu khảo tại chùa Giác Viên, quận 11 cũ, TP HCM, trong khuôn khổ Dự án Tư liệu chùa cổ Việt Nam, sau đó hoàn thành công trình tư liệu về ngôi chùa này. Giác Viên có quan hệ mật thiết với Giác Lâm, từng là nơi khắc in kinh của môn phái Tổ đình Giác Lâm.

Một số hình ảnh thị sát của Hòa thượng Thích Lệ Trang:

Ảnh: Bo Nguyễn, Vạn Hưng/ Thư viện Huệ Quang