Nhiều lãnh đạo Phật giáo lên tiếng ủng hộ nhà hoạt động Palestine

MỸ - Nhiều thiền sư, học giả và nhà hoạt động Phật giáo ký kiến nghị yêu cầu chấm dứt thủ tục trục xuất Mohsen Mahdawi, một nhà hoạt động ủng hộ Palestine, đồng thời là Phật tử và thường trú nhân hợp pháp tại Mỹ.

Theo Buddhistdoor Global ngày 8/10, bản kiến nghị do Hội đồng Đoàn kết Làng Mai (Plum Village Solidarity Council) công bố, cho rằng việc chính quyền Mỹ tìm cách trục xuất Mahdawi xâm phạm quyền tự do ngôn luận được Hiến pháp bảo vệ, đồng thời kêu gọi cộng đồng Phật giáo lên tiếng ủng hộ ông.

Những người ký tên gồm các giáo thọ Phật giáo nổi tiếng như Tara Brach, Jack Kornfield, Thiền sư Joan Halifax, Tỳ-kheo Bodhi, Kaira Jewel Lingo, cùng nhiều tăng ni và giáo thọ thuộc truyền thống Làng Mai, Phật giáo Theravada, Tây Tạng và Thiền tông.

“Là những người thực hành Phật giáo, cam kết gìn giữ sự sống và quyền giải thoát của mọi chúng sinh, chúng tôi sát cánh cùng Mohsen, khẳng định quyền tự do ngôn luận cũng như quyền thực hành tôn giáo mà ông lựa chọn, đó là Phật giáo”, bản kiến nghị nêu.

Mahdawi lớn lên trong một trại tị nạn ở Bờ Tây trước khi chuyển đến Mỹ năm 2014. Trong thời gian học đại học tại Đại học Columbia, ông từng giữ chức Chủ tịch Hội Phật giáo của trường và đồng sáng lập Dar, một tổ chức sinh viên Palestine.

Ông được biết đến rộng rãi khi tham gia các cuộc biểu tình phản đối chiến dịch quân sự của Israel tại Dải Gaza, sau cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu ngày 7/10/2023.

Mahdawi từng chia sẻ rằng Phật giáo và thiền tập giúp ông đối diện những sang chấn tâm lý và cảm xúc khó khăn sau khi đến Mỹ.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2025, ông cho biết lần đầu tiếp xúc giáo lý Phật giáo thông qua Hội Unitarian Universalist First tại Vermont, trước khi dần tham gia sâu hơn vào các hoạt động tu học.

Ngày 14/4/2025, cơ quan di trú Mỹ bắt giữ Mahdawi khi ông đến tham dự buổi phỏng vấn nhập quốc tịch tại bang Vermont.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump tìm cách trục xuất ông dựa trên một điều khoản luật di trú, cho phép trục xuất người nước ngoài nếu Ngoại trưởng xác định sự hiện diện hoặc hoạt động của họ có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với chính sách đối ngoại của Mỹ.

Mahdawi và các luật sư cho rằng động thái này nhằm trả đũa những phát biểu ủng hộ Palestine của ông, vốn được Hiến pháp Mỹ bảo vệ.

Ngày 30/4/2025, Thẩm phán liên bang Geoffrey Crawford ra lệnh trả tự do cho Mahdawi trong thời gian tòa tiếp tục xem xét đơn yêu cầu bảo vệ quyền tự do thân thể (habeas corpus).

Trong phán quyết, thẩm phán nhận định vụ việc diễn ra giữa bối cảnh những thường trú nhân hợp pháp, dù không bị cáo buộc phạm tội hoặc có hành vi sai trái, vẫn đối mặt nguy cơ bị giam giữ vì quan điểm chính trị. Ông so sánh tình hình này với thời kỳ McCarthy tại Mỹ.

Các thủ tục pháp lý tiếp tục kéo dài trong năm 2026.

Tháng 2, một thẩm phán di trú quyết định đình chỉ vụ trục xuất vì chính phủ không chứng thực hợp lệ văn bản xác định được cho là của Ngoại trưởng Marco Rubio.

Tuy nhiên, Hội đồng Phúc thẩm Di trú sau đó khôi phục thủ tục tố tụng. Đến tháng 6, một thẩm phán di trú khác ra quyết định trục xuất Mahdawi. Ông tiếp tục kháng cáo và vụ việc đang được xem xét tại Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 1.

Trong một diễn biến pháp lý riêng biệt, ngày 21/7, hội đồng ba thẩm phán thuộc Tòa Phúc thẩm Liên bang Khu vực 2 phán quyết rằng tòa liên bang tại Vermont không có thẩm quyền xem xét đơn habeas corpus của Mahdawi, đồng thời hủy bỏ lệnh làm cơ sở cho việc trả tự do trước đó.

Ngày 3/9, Tòa Phúc thẩm Khu vực 2 chấp thuận xét xử lại theo thủ tục toàn thể hội đồng thẩm phán (en banc), mở đường cho việc xem xét lại phán quyết này.

Bản kiến nghị của các lãnh đạo Phật giáo hoan nghênh quyết định xét xử lại, đồng thời nhận định hoạt động của Mahdawi phản ánh những giá trị Phật giáo về bất bạo động, lòng từ bi và bảo vệ sự sống.

“Tôi đấu tranh cho công lý, để có thể nói lên sự thật của mình”, Mahdawi tuyên bố, đồng thời kêu gọi bảo đảm “an toàn, tự do và quyền bình đẳng” cho người Palestine.

Chiến dịch vận động diễn ra trong bối cảnh Phật giáo ngày càng hiện diện rõ nét trong đời sống tôn giáo Mỹ.

Theo ước tính của Trung tâm Nghiên cứu Pew, năm 2020, Mỹ có khoảng 4,4 triệu Phật tử, chiếm khoảng 1,3% dân số.

Theo Buddhistdoor Global