Mấy hôm rài, tôi đem hoa về trồng quanh chánh điện. Có hôm trời nắng chang chang, đứng ngoài sân một hồi mà mồ hôi ướt nhẹp. Vậy mà tôi để ý, có những loài hoa càng nắng lại càng nở đẹp. Nhưng cũng có những loài, mới nắng lên một chút đã rũ xuống, lá héo queo. Ban đầu tôi tưởng chúng thiếu nước, tưới thêm cũng chẳng khá hơn. Sau mới biết, không phải cây nào cũng thích nắng.

Có cây phải trồng ngoài trời mới phát triển tốt. Có cây chỉ cần chút nắng buổi sáng, còn nắng trưa là chịu không nổi. Có cây thích đất ẩm, có cây tưới nhiều quá lại thúi rễ. Thành ra, muốn trồng hoa cho đẹp, đâu phải cứ mua cây đẹp về rồi thích chỗ nào thì đặt chỗ đó. Mình phải chịu khó tìm hiểu nó một chút.

Tôi nghĩ, sống với con người cũng vậy thôi.

Có người ít nói, nhưng ai nhờ chuyện gì cũng âm thầm làm. Có người miệng nói hơi lớn, tính tình nóng nảy, nhưng trong bụng chẳng để chuyện gì lâu. Có người rất thương mình mà không biết nói lời ngọt ngào. Cũng có người nói chuyện nghe dễ chịu lắm, nhưng đến lúc mình gặp khó khăn thì chẳng thấy đâu.

Vậy mà nhiều khi chúng ta cứ lấy tính tình của mình làm thước đo cho người khác. Mình thích nói chuyện thì cho rằng người ít nói là khó gần. Mình làm việc nhanh thì thấy người chậm chạp là khó chịu. Mình sống tình cảm, thích hỏi han thì trách người kia vô tâm vì cả ngày chẳng gọi lấy một cu

ộc điện thoại.

Có khi người ta chẳng làm điều gì sai với mình hết. Chỉ là người ta không sống giống như cách mình muốn.

Bạn đối xử tốt với ai?

Tôi từng thấy có những gia đình, cha mẹ thương con nhưng cứ muốn con phải sống theo ý mình. Con thích nghề này thì cha mẹ bắt học nghề khác. Con có tính trầm lặng thì cứ trách sao không lanh lợi như con nhà người ta. Rồi vợ chồng cũng vậy. Người chồng ít nói, đi làm về chỉ muốn ngồi yên một chút. Người vợ lại muốn chồng kể chuyện, hỏi han. Vợ trách chồng lạnh nhạt, chồng thấy vợ nói nhiều. Hai người cứ nghĩ người kia phải thay đổi thì gia đình mới yên. Nhưng biết đâu, chỉ cần hiểu nhau thêm một chút thì đã bớt bao nhiêu chuyện buồn.

Điều đáng nói là chúng ta thường rất dễ chấp nhận sự khác biệt của cây cỏ, nhưng lại khó chấp nhận sự khác biệt của con người.

Thấy cây héo vì nắng, mình biết đem vào mát. Chứ đâu có đứng đó trách: “Sao mấy cây kia chịu nắng được mà mày không chịu được?” Vậy mà đối với người thân, mình lại hay nói: “Có nhiêu đó cũng buồn!”, “Chuyện nhỏ xíu mà cũng giận!”, “Sao người ta làm được mà anh không làm được?”

Mình quên rằng điều mình chịu đựng được, chưa chắc người khác đã chịu đựng nổi. Một lời nói đối với mình chỉ là chuyện đùa, nhưng với người khác có thể làm họ buồn cả ngày. Mình thấy chuyện đó chẳng đáng gì, nhưng mình đâu có sống cuộc đời của họ mà biết hết những điều họ đã trải qua.

Tuy nhiên, hiểu tính người khác không có nghĩa là chuyện gì cũng phải chiều theo. Một cây hoa cần nước, mình tưới cho nó. Nhưng nếu cây đã bị sâu ăn hết lá, mình cũng phải tìm cách trị sâu, chứ đâu thể nói đó là đặc tính của cây rồi mặc kệ. Con người cũng vậy. Nóng tính là một chuyện, nhưng lấy cớ nóng tính để nói lời làm đau người khác lại là chuyện khác. Mình có thể thông cảm cho tính tình của một người, nhưng không có nghĩa phải chấp nhận mọi cách cư xử của họ.

Nghĩ tới đây, tôi lại thấy có một điều cần coi lại ở chính mình. Mình thường muốn người khác hiểu tính mình, thông cảm cho hoàn cảnh mình, bỏ qua những lúc mình khó chịu. Nhưng đến lượt người khác, mình có chịu khó hiểu họ như vậy không? Hay mình chỉ muốn người ta nhường mình, còn mình thì chẳng muốn nhường ai?

Nhiều mối quan hệ tan vỡ không phải vì người ta hết thương nhau. Có khi vẫn còn thương nhiều lắm, nhưng sống với nhau ngày nào cũng muốn sửa người kia một chút. Sửa từ cách ăn, cách nói, cách nghĩ, cho tới cách đối xử. Sửa riết rồi người kia thấy ở bên mình chẳng còn được thoải mái nữa. Về tới nhà mà cứ sợ nói sai, làm sai, sợ bị chê trách, thì thương mấy cũng có ngày mệt mỏi.

Chiều hôm qua, tôi đứng nhìn mấy chậu hoa vừa đem về. Có chậu tôi phải dời khỏi chỗ nắng gắt, có chậu lại đem ra nơi có nhiều ánh sáng hơn. Tôi chợt nghĩ, có khi cái cây không hề khó trồng như mình tưởng. Chỉ tại mình đặt nó không đúng chỗ.

Với con người, đôi khi cũng vậy. Có những người sống với người này thì lúc nào cũng bị chê trách, nhưng ở bên người khác lại được quý mến. Không hẳn vì họ đã trở thành một con người khác. Có khi chỉ vì cuối cùng họ gặp được người biết nhìn thấy những điều tốt nơi họ.

Trồng hoa một thời gian, tôi mới thấy, người trồng cây giỏi không phải là người bắt cây nào cũng nở hoa giống nhau. Mà là người biết cây nào cần gì, cây nào nên đặt ở đâu, khi nào cần tưới nước, khi nào nên để yên.

Sống với nhau chắc cũng cần học điều đó.

Đừng vội trách một người không tốt, chỉ vì họ không giống điều mình mong đợi. Nhưng cũng đừng vì muốn được người khác thương mà cố sống trái với tính tình và điều đúng đắn của mình.

Có những cây hoa, mình càng chăm sóc theo ý mình thì nó càng héo. Đến khi chịu tìm hiểu nó, bớt làm theo ý mình, nó lại xanh tốt.

Tôi nghĩ, có lẽ trong cách đối xử với nhau, nhiều khi chúng ta cũng không thiếu tình thương. Chỉ thiếu một chút hiểu biết, và thiếu cả sự chịu khó nhìn lại mình.

Bởi thương một người thì không khó bằng sống với người ấy mà vẫn để cho họ được là chính họ.