Đại học Nalanda bổ nhiệm Giáo sư Di sản Phật giáo chung SCO

Đại học Nalanda, bang Bihar, Ấn Độ, bổ nhiệm học giả Phật giáo Karam Tej Singh Sarao làm Giáo sư đầu tiên của Ghế Giáo sư SCO về Di sản Phật giáo chung, phụ trách một sáng kiến học thuật nhằm thúc đẩy nghiên cứu, đối thoại và hợp tác giữa các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Việc bổ nhiệm đưa Giáo sư Sarao trở thành người đứng đầu sáng kiến học thuật tập trung vào di sản Phật giáo chung giữa các nước SCO. Ghế giáo sư sẽ hỗ trợ nghiên cứu các phương diện lịch sử, triết học, ngôn ngữ, khảo cổ và văn hóa của Phật giáo, cũng như quá trình truyền bá tôn giáo này khắp châu Á.

Đại học Nalanda những năm qua nỗ lực xây dựng vị thế như một trung tâm học thuật mang tầm quốc tế. Hồi tháng 9, học giả Ấn Độ, thành viên Đảng Bharatiya Janata (BJP) Anirban Ganguly viết: “Các nhà tư tưởng, triết gia, sinh viên và những người tìm cầu chân lý của thế giới cổ đại từng hội tụ về Nalanda để làm giàu thêm kho tàng trí tuệ và tri thức. Một Nalanda được thắp sáng trở lại hôm nay rồi sẽ phát triển và trở thành ngọn hải đăng rực rỡ cho thế kỷ châu Á”, theo Millennium Post.

Việc bổ nhiệm là kết quả của quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm. Đại học Nalanda lần đầu công bố kế hoạch thành lập Ghế Giáo sư SCO vào tháng 5/2023, thời điểm Ấn Độ giữ chức Chủ tịch SCO. Khi đó, trường cho rằng quá trình Phật giáo truyền từ Ấn Độ tới Trung Á và Trung Quốc đã góp phần hình thành các mạng lưới giao thương, văn hóa và giao lưu nhân dân trong khu vực suốt chiều dài lịch sử.

Sau đó, trường mời các học giả cao cấp của Ấn Độ trong lĩnh vực Phật học và những ngành liên quan ứng tuyển. Thông báo tuyển dụng năm 2023 cho biết vị trí này dành cho học giả có những đóng góp đáng kể đối với nghiên cứu Phật giáo. Đến tháng 4/2026, Đại học Nalanda tiếp tục công bố thông báo tuyển dụng mới cho vị trí này.

Sáng kiến trên phát triển từ nỗ lực rộng hơn của Ấn Độ nhằm đưa di sản Phật giáo trở thành một nội dung trong quan hệ hợp tác với SCO. Ấn Độ trở thành thành viên đầy đủ của SCO năm 2017 và đảm nhiệm nhiệm kỳ Chủ tịch đầu tiên của tổ chức từ tháng 9/2022 đến tháng 7/2023. Bộ Ngoại giao Ấn Độ xác định di sản Phật giáo chung là một trong 5 lĩnh vực hợp tác mới được nước này khởi xướng trong nhiệm kỳ chủ tịch.

Tháng 3/2023, Ấn Độ tổ chức hội nghị quốc tế đầu tiên của SCO dành riêng cho chủ đề di sản Phật giáo chung. Theo SCO, hội nghị nhằm tăng cường kết nối liên văn hóa, đồng thời tìm hiểu những đặc điểm chung liên kết nghệ thuật Phật giáo, các di chỉ khảo cổ và bộ sưu tập bảo tàng tại Trung Á và Nam Á. Sự kiện có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Trung Quốc, Kyrgyzstan, Myanmar, Nga và Tajikistan.

Giáo sư Sarao từng là giáo sư, Trưởng khoa Phật học tại Đại học Delhi. Các lĩnh vực chuyên môn của ông gồm Phật giáo Ấn Độ, tiếng Pali, Ấn Độ học, lịch sử và khảo cổ học Nam Á cổ đại, văn khắc học và Phật giáo dấn thân. Ông có bằng tiến sĩ của Đại học Delhi và Đại học Cambridge, đồng thời công bố nhiều công trình về lịch sử Phật giáo và các truyền thống tôn giáo Nam Á.

Các tác phẩm của ông có The History of Mahabodhi Temple at Bodh Gaya (Springer, 2020), nghiên cứu quá trình phát triển lịch sử và những tranh luận liên quan đến việc quản lý Đại tháp Mahabodhi ở Bodh Gaya, một trong những thánh tích hành hương quan trọng nhất của Phật giáo. Một công trình khác là Baku’s Temple of Eternal Fire (Bloomsbury, 2021), nghiên cứu lịch sử tôn giáo của quần thể Ateshgah gần Baku, Azerbaijan. Năm 2017, ông cùng Jeffrey D. Long chủ biên bộ sách tham khảo Buddhism and Jainism do Springer xuất bản.

Đại học Nalanda mang ý nghĩa biểu tượng đặc biệt đối với ghế giáo sư mới. Trường đại học hiện đại này được thành lập theo một đạo luật của Quốc hội Ấn Độ, lấy cảm hứng từ Đại học Phật giáo Nalanda cổ đại (Nalanda Mahavihara), từng là một trong những trung tâm Phật học có ảnh hưởng lớn nhất châu Á. Hiện Trường Phật học, Triết học và Tôn giáo So sánh thuộc Đại học Nalanda đào tạo sau đại học về lịch sử Phật giáo, triết học, ngôn ngữ cổ điển và tôn giáo so sánh.

Khi công bố kế hoạch thành lập ghế giáo sư năm 2023, Đại học Nalanda cho biết sáng kiến hướng tới việc phát huy Phật học như một phương tiện “tăng cường kết nối toàn cầu” và phục hồi những giá trị di sản văn hóa chung.

Với tư cách người đầu tiên đảm nhiệm vị trí này, Giáo sư Sarao được kỳ vọng phát triển các chương trình nghiên cứu, bài giảng, hội thảo, xuất bản học thuật và trao đổi giữa các cơ sở, qua đó kết nối giới nghiên cứu Phật giáo trong khu vực SCO.

Theo thông tin được chia sẻ với Buddhistdoor Global (BDG), mục tiêu rộng hơn của sáng kiến là thông qua nghiên cứu quá trình Phật giáo lan truyền trong lịch sử châu Á để củng cố các mạng lưới học thuật đương đại, đồng thời tăng cường sự hiểu biết giữa các cộng đồng trong khu vực.

Theo Buddhistdoor