Cái làm con người khổ, nhiều khi không phải vì người khác coi thường mình, mà vì mình tự cho mình quá quan trọng.
Có một anh thợ đến làm việc cho tôi. Anh cũng siêng, nhưng có cái tính làm hay ẩu. Tôi đã nhắc nhở nhiều lần mà anh vẫn không sửa. Một hôm, tôi mới nói:
“Anh làm cho sư thì cũng coi như làm cho chính mình vậy. Ráng làm cho kỹ một chút. Làm ẩu rồi phải tháo ra làm lại, vừa tốn tiền, vừa mất công sức của nhiều người.”
Nghe vậy, anh tự ái:
“Sư khó tính quá! Ngày mai con nghỉ. Mà con nghỉ rồi, bảo đảm không có ai làm cho sư đâu!”
Tôi chỉ cười rồi tính tiền công cho anh. Hôm sau, anh nghỉ thiệt. Nhưng công việc vẫn tiếp tục, bởi đã có những người thợ khác đến làm, mà họ còn làm đẹp hơn anh rất nhiều.
Cách đây vài hôm, anh trở lại xin làm tiếp. Tôi cũng vui vẻ đồng ý. Trong lúc anh ngồi nghỉ mệt, tôi mới hỏi:
“Anh thấy công việc anh làm với mấy anh kia làm, ai đẹp hơn?”
Anh nhìn một hồi rồi nói:
“Dạ, mấy anh đó làm đẹp hơn con nhiều, sư.”
Tôi mới hỏi tiếp:
“Vậy anh thấy không? Hôm trước anh nói anh nghỉ rồi không ai làm cho sư nữa. Nhưng anh nghỉ thì vẫn có người khác đến làm, đúng không?”
Anh gật đầu.
Tôi mới nói với anh rằng:
“Ở đời này, ai rồi cũng có thể bị thay thế, không riêng gì anh mà ngay cả sư cũng vậy.”
Ngày xưa, nhà nào có cái tivi màu, cái đầu video là quý lắm. Vậy mà khi đầu đĩa xuất hiện, những thứ ấy dần bị bỏ quên. Rồi đến điện thoại thông minh, Internet, mạng xã hội ra đời, biết bao nhiêu thứ từng được xem là không thể thiếu cũng lần lượt nhường chỗ cho cái mới.
Con người cũng vậy. Một người có tài giỏi đến đâu, có địa vị lớn đến mấy, rồi cũng có ngày người khác thay thế.
Có người làm trong công ty cứ nghĩ thiếu mình thì mọi chuyện sẽ rối tung. Có người trong gia đình nghĩ không có mình thì chẳng ai lo liệu được gì. Đến khi không còn ở đó nữa mới thấy mọi chuyện vẫn diễn ra bình thường.
Tôi nghĩ, cái làm con người khổ nhiều khi không phải vì người khác coi thường mình, mà vì mình tự cho mình quá quan trọng.
Khi nghĩ mình quan trọng, ta muốn người khác phải cần đến mình, phải nghe lời mình, phải biết ơn mình. Ai góp ý thì tự ái, ai làm giỏi hơn thì khó chịu, ai không còn cần đến mình nữa thì buồn.
Ngay cả người tu cũng vậy. Nếu được Phật tử kính trọng mà sinh tâm ham thích, đến khi họ tìm đến một vị thầy khác lại thấy không vui, thì cũng nên tự hỏi mình tu để buông bỏ hay để được người khác coi trọng.
Tôi kể chuyện anh thợ không phải để chê trách anh, bởi chính tôi cũng phải thường xuyên nhắc nhở mình điều ấy.
Sống ở đời, khi còn làm được việc gì thì cứ làm cho đàng hoàng. Khi người khác làm tốt hơn mình thì nên mừng. Và khi có người thay thế mình, cũng chẳng có gì phải buồn.
Bởi mình có thể quan trọng với một người trong một lúc nào đó, nhưng đừng vì vậy mà tưởng rằng người ta không thể sống thiếu mình.
Một ngày nào đó, tôi cũng sẽ già, sẽ bệnh, rồi rời khỏi cuộc đời này. Những công việc hôm nay tôi đang làm sẽ có người khác tiếp tục. Những Phật tử hôm nay tìm đến tôi, mai này cũng sẽ tìm đến những vị thầy khác.
Đó là chuyện rất bình thường.
Hiểu được điều ấy, mình sẽ bớt tự ái, bớt hơn thua và sống nhẹ lòng hơn. Bởi có khi điều mình cần buông bỏ không phải là một người nào đó, mà là cái suy nghĩ rằng mình không thể bị thay thế.
